🚀 School Management Committee (SMC) Power Guide 2025 : शाळा व्यवस्थापन समिती (School Management Committee) चे 7 अधिकार, 5 जबाबदाऱ्या आणि निधी वापराचे Golden Rules

School Management Committee आहे… पण अधिकार माहित नसतील, तर शाळा सुरक्षित नाही!
दरवर्षी अनेक शाळा फक्त SMC नियमांची अपुरी माहिती असल्यामुळे ऑडिट, GR उल्लंघन आणि प्रशासकीय अडचणीत सापडतात.
हा ब्लॉग वाचल्यानंतर SMC बाबतची कोणतीही चूक तुमच्याकडून होणार नाही.

🟢 School Management Committee Power Guide 2025 म्हणजे नेमकं काय?

School Management Committee (SMC) ही केवळ औपचारिक समिती नसून,
ती शाळेची आर्थिक, शैक्षणिक आणि प्रशासकीय कणा आहे.

👉 RTE Act 2009 नुसार प्रत्येक शाळेत SMC बंधनकारक आहे.
👉 परंतु अधिकार माहिती नसल्यामुळे SMC फक्त कागदावरच मर्यादित राहते.

⭐ SMC चे 7 Powerful अधिकार (Rights of SMC)

(School Management Committee Rights)

1️⃣ School Development Plan (SDP) मंजूर करण्याचा अधिकार

SMC ला शाळेच्या सर्वांगीण विकासाचा आराखडा मंजूर करण्याचा पूर्ण अधिकार आहे.

2️⃣ SMC Fund वापरावर नियंत्रण

शाळेला मिळणारे अनुदान, CSR, Local Body Grant यावर SMC चे नियंत्रण असते.

3️⃣ शाळेचे Bank Account संचालन

SMC च्या नावाने स्वतंत्र Joint Bank Account उघडणे बंधनकारक आहे.

4️⃣ शालेय खर्चावर Approval Power

फर्निचर, दुरुस्ती, स्टेशनरी, डिजिटल सुविधा – सर्व खर्च SMC ठरावानेच.

5️⃣ शिक्षणाच्या गुणवत्तेवर देखरेख

विद्यार्थी उपस्थिती, Learning Outcomes, निपुण लक्ष्य यावर लक्ष ठेवणे.

6️⃣ पालकांचा सहभाग वाढवण्याचा अधिकार

SMC म्हणजे पालकांचा थेट आवाज – हा त्यांचा घटनात्मक अधिकार आहे.

7️⃣ तक्रार व सूचना शासनाकडे मांडण्याचा अधिकार

SMC ला गटशिक्षणाधिकारी / शिक्षणाधिकारी यांच्याकडे तक्रार करता येते.

⚠️ SMC च्या 5 महत्वाच्या जबाबदाऱ्या (Responsibilities)

✔️ 1. निधीचा योग्य वापर

अनुदानाचा गैरवापर = ऑडिट ऑब्जेक्शन + चौकशी

✔️ 2. ठरावांची नोंद व्यवस्थित ठेवणे

Resolution Register अपडेट नसेल तर SMC निष्प्रभ ठरते.

✔️ 3. Transparency राखणे

सर्व व्यवहार Cheque / Online पद्धतीनेच.

✔️ 4. शिक्षक व मुख्याध्यापकांशी समन्वय

SMC म्हणजे नियंत्रण नाही, सहकार्य आहे.

✔️ 5. नियम व GR चे पालन

शासन निर्णय (GR) हे SMC साठी बायबलसारखे आहेत.

💰 School Management Committee (SMC) Fund Utilization Rules : Golden Rules

❌ वैयक्तिक खर्च – पूर्णपणे बेकायदेशीर
❌ ठरावाशिवाय खर्च – धोकादायक
✅ एकत्रित निर्णय + ठराव + बिल
✅ Bank Statement + Voucher जतन

🏦 SMC Bank Account : कोणती बँक योग्य?

Nationalized Bank (SBI, BOI, Union Bank) सर्वात सुरक्षित.

👉 कारण:

• Audit friendly

• Zero balance सुविधा

• Online transparency

🚨 SMC मधील सर्वात मोठ्या 5 चुका (Avoid These!)

1️⃣ ठराव न करता खर्च
2️⃣ Cash व्यवहार
3️⃣ एकाच व्यक्तीचे निर्णय
4️⃣ GR न वाचता निर्णय
5️⃣ नोंदी अपडेट न ठेवणे

👉 ह्या चुका शाळेला थेट चौकशीपर्यंत नेतात.

❓ FAQs (People Also Ask)

Q1. SMC ठराव किती सदस्यांनी मंजूर करावा?

👉 किमान 50% पेक्षा जास्त सदस्य उपस्थित असणे आवश्यक.

Q2. SMC फंड वैयक्तिक खात्यात टाकता येतो का?

❌ नाही. तो फक्त SMC Bank Account मध्येच जमा होतो.

Q3. SMC अध्यक्ष कोण असतो?

👉 पालक प्रतिनिधी अध्यक्ष असतो, मुख्याध्यापक सचिव.

Q4. SMC ऑडिट होते का?

✅ होय, आणि चूक आढळल्यास जबाबदारी ठरते.

✨ Source

📘 RTE Act 2009,
📄 महाराष्ट्र शासनाचे अधिकृत GR,
👨‍🏫 मैदानी अनुभव, शिक्षक व मुख्याध्यापकांचे प्रत्यक्ष प्रश्न,
📊 Audit observations & Education Department guidelines

अधिक माहितीसाठी हेही वाचा 👉NIPUN Maharashtra Online Trap : ‘निपुण’मुळे Teaching System कोंडला का? – 11 धक्कादायक वास्तव

Online Work Overload in Education: 7 Shocking Truths That Are Suffocating Teaching System

Teachers Silent Struggle Behind Screens | Online ओढा की संवादाचा अभाव?

Right to Disconnect Bill 2025: कार्यालयीन वेळेनंतर “No Calls, No Emails” – राइट टू डिसकनेक्ट कायदा कर्मचाऱ्यांसाठी किती गेम-चेंजर?

“Teacher Administrative Work Reduction: शिक्षकांची प्रशासकीय कामं कमी करण्याचा ऐतिहासिक निर्णय”

School Geo Tagging Maharashtra 2025: 10 Days Deadline मध्ये शाळांनी ही प्रक्रिया पूर्ण नाही केली तर काय होणार? (Complete Step-by-Step Guide)

Powerful Guide: 2027 India Census Update – भारताची ‘नवी’ जनगणना कधी, कशी आणि का महत्वाची?

Election Duty 2025 26: शिक्षकांची भूमिका, जबाबदाऱ्या आणि आव्हानं (Teacher’s Role in Election Duty 2025–26 – Responsibilities, Rights & Real Challenges)

Code of Conduct 2025 Local Body Elections: महाराष्ट्रातील स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या निवडणुकीसाठी जाणून घ्या 7 महत्त्वाच्या गोष्टी!

7 Proven Ways to Make Mobile Free Time More Meaningful | मोबाईल फ्री टाइम अधिक अर्थपूर्ण बनवा!

SARAL and UDISE Plus इंटिग्रेटेड पोर्टल: शिक्षकांसाठी ५ महत्त्वाच्या सूचना

School Management Committee च्या अधिक माहितीसाठी आमचा WhatsApp ग्रुप जॉइन करा.chalkandcoin

School Management Committee बाबत/इतर प्रश्न, शंका अडचणी असल्यास किंवा अधिक माहिती हवी असल्यास, कृपया खाली कमेंट बॉक्समध्ये आपले प्रश्न विचारा. तुमच्या अडचणींचा सखोल अभ्यास करून, त्यावर योग्य आणि उपयुक्त माहिती ब्लॉगच्या माध्यमातून लवकरच शेअर केली जाईल.

AI image created with the help of Gemini

61

SHARES

Share on Facebook

Post on X

Follow us

Save